Ιστορία

__Ιστορία-Μορφολογία __
 * __Αρχαίοι Φίλιπποι __**
 * __Ιστορία __**


 * __Μύθοι και αρχαίες παραδόσεις __**

 Στη Παγγαίο, σύμφωνα με τν αρχαία παράδοση, πρώτος ο Φοίνικας Κάδμος βρήκε τα χρυσωρυχεία και εκεί κόπηκαν τα αρχαιότερα νομίσματα της περιοχής, με διονυσιακές παραστάσεις. Κοντά στη χιονοσκέπαστη κορυφή του Παγγαίου είχε ο Διόνυσος το μαντείο του, στο οποίο χρησμοδοτούσε μια γυναίκα, η Πρόμαντις, τους χρησμούς της οποίας ανακοίνωναν στους πιστούς οι ιερείς του θεού, οι Προφητεύοντες. Το μαντείο του Διονύσου το εξουσίαζαν οι πολεμικοί Σάτρες. Σύμφωνα πάλι με αρχαίους μύθους, στο Παγγαίο κατασπαράχθηκε από τις Μαινάδες ο Ορφέας, Ακόμη, εφώ ξετυλίγεται ο μύθος για το βασιλιά των Ηδωνών Λυκούργο, τον αντίπαλο του Διονύσου.  Στις πυκνόφυτες πλαγιές του βουνού σχηματίστηκαν διονυσιακοί θίασοι και εκεί αναπτύχθηκαν ιδέες για την ευθανασία. Επιπλέον, μια αρχαία παράδοση που τη διέσωσε ο Αππιανός τοποθετεί κοντά στους Φιλίππους, σε ένα ποταμάκι, τον Ζυγάκτη, τη θέση όπου ο Πλούτωνας άρπαξε στο σκοτεινό βασίλειό του την Περσεφόνη, ενώ εκείνη μάζευε λουλούδια.  Επίσης, ο Πεισίστρατος ήρθε στο Παγγαίο εξόριστος για να βρει χρυσό και μισθοφόρους. Επιπροσθέτως, και ο Θουκιδίδης πέρασε στο Παγγαίο τα χρόνια της εξορίας του, γράφοντας την ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου και πιθανά πέθανε εκεί. Τα μεταλλεία χρυσού του Παγγαίου αποτέλεσαν βασικό οικονομικό πόρο και συντέλεσαν στην ακμή του Μακεδονικού βασιλείου.


 * __Προϊστορικοί χρόνοι __**

 Πολύ πριν έρθουν οι Έλληνες στους Φιλίππους, υπήρχε ένας συνοικισμός της Νεολιθικής εποχής, που ανακαλύφθηκε τις τελευταίες δεκαετίες, δίπλα σε πηγές νερού, στη θέση Ντικιλί-Τας. Τα ευρήματα ανάγονται στην Πρωτοελληνική εποχή (2850-2250 π.Χ), ενώ τα νεότερα ευρήματα χρονολογούν τον συνοικισμό στην περίοδο 1700-1500 π.Χ. Βρέθηκαν τμήματα μεγάλων αγγείων, όπλα, πέλεκεις, αγροτικά εργαλεία και πήλινα ειδώλια ανθρώπων και ζώων.


 * __Ιστορικοί χρόνοι __**

 Οι πρώτοι οικιστές της περιοχής κατά τους ιστορικούς χρόνους ήταν οι άποικοι από τη Θάσο, που με αρχηγό τον εξόριστο Αθηναίο ρήτορα και πολιτικό Καλλίστρατο ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή των Φιλίππων, γνωστή τότε άλλοτε ως Δάτον και άλλοτε ως Κρηνίδες. Κοντά σε αυτό, αξίζει να σημειωθεί πως το όνομα Κρηνίδες οφείλεται στα άφθονα νερά που πηγάζουν ολόγυρα στην περιοχή και ότι το όνομα Δάτον είναι απήχηση της ξακουστής ευφορίας της περιοχής αυτής, που εκφραζόταν με την παροιμία “Δάτον αγαθών και αγαθών αγαθίδας”. Δεν ήταν, όμως, μόνο η εύφορη γη που προσέλκυσε τους Αθηναίους, τους Θάσιους και αργότερα τους Θράκες. Η περιοχή αυτή έκρυβε, επίσης, μεταλλεία χρυσού πίσω από την ακρόπολή της. Έτσι, με την κατοχή και την εκμετάλλευσής της από τους Θάσιους, κυκλοφόρησαν νέα νομίσματα, χρυσά και χάλκινα. Στην μπροστινή πλευρά τους, τα νομίσματα είχαν ως κύρια παράσταση το κεφάλι του Ηρακλή, ενώ στην πίσω πλευρά απεικονιζόταν ένα τόξο ή ρόπαλο.

 Πολύ γρήγορα (365 π.Χ.), η νέα αποικία απειλείται από τους Θράκες και ζητά τη βοήθεια του Φιλίππου του Β', βασιλιά της Μακεδονίας, ο οποίος ανταποκρίνεται άμεσα και δίνει τέλος στις θρακικές επιδρομές. Αυτός, διαβλέποντας την οικονομική και στρατηγική σημασία της πόλης, την καταλαμβάνει, την οχυρώνει και της δίνει το όνομά του: Φίλιπποι. Συγκεκριμένα, αυξάνει τον πληθυσμό των Κρηνίδων με τους Μακεδόνες αποίκους, χτίζει ένα ισχυρό τείχος που περιβάλλει την πόλη και ένα θέατρο, από τα πιο ονομαστά της Αρχαίας Ελλάδας, που την κοσμεί.  Το ίδιο διάστημα, ο Φίλιππος άρχισε να εκμεταλλεύεται εντατικά τα χρυσωρυχεία, ώσπου εγκαταστάθηκε στους Φιλίππους το βασιλικό νομισματοκοποίο, όπου και κόπηκε το περίφημο νόμισμα **//Φιλίππειον.//** Εκτός, φυσικά, από οικονομική ανάπτυξη, η πόλη έδειξε και ενεργό συμμετοχή στα κοινά, αναδεικνύοντας το 304 π.Χ. Τον Λάμπου τον Φιλιππήσιο Ολυμπιονίκη τεθρίππων.  Ας μην παραλείψουμε, ακόμα, το γεγονός ότι κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. Αποξηράνθηκε ένα μεγάλο μέρος της πεδιάδας, που ως τότε ήταν σκεπασμένη με νερά και έλη. Το αποξηραντικό έργο αυτό, στόχευε στην καλυτέρευση του κλίματος στην περιοχή. <span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Οι λίγες επιγραφές που βρέθηκαν στις ανασκαφές και που χρονολογούνται στην Ελληνιστική εποχή, μας πληροφορούν για την προσωπική επέμβαση του Μ. Αλεξάνδρου στο ζήτημα της αποξήρανσης των Τεναγών, για την περιοδική πώληση του αξιώματος του ιεροκύρηκα, για ένα ψήφισμα προς τιμήν κάποιου πολίτη, που δάνεισε στην πόλη ένα χρηματικό ποσό χωρίς τόκο. <span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Δυστυχώς, έχουμε μεγάλη άγνοια για την εξέλιξη της πόλης μέχρι τους Ρωμαϊκούς χρόνους. Γνωρίζουμε, όμως, ότι κατά τη διάρκεια της Μακεδονικής κυριαρχίας οι Φίλιπποι είναι μία από τις κυριότερες πόλεις του Μακεδονικού Βασιλείου με οικονομική ακμή, αλλά και ιδιαίτερα προνόμια. Αλλά ο πληθυσμός και η σημασία τους, με τη ροή του χρόνου, ελλατώνεται σημαντικά, μέχρι την εποχή της Ρωμαϊκής κατάκτησης (168 π.Χ.).


 * __<span style="color: #0066cc; font-family: Cambria,serif; font-size: 16pt;">Ρωμαϊκοί χρόνοι __**

<span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Το 86 π.Χ., η πόλη των Φιλίππων αναφέρεται στον πόλεμο της Ρώμης κατά του βασιλιά του Πόντου Μαθριδάτη και από τους Φιλίππους περνούν Ρωμαϊκά εκστρατευτικά σώματα. Λίγο αργότερα, το 42 π.Χ. ένα κοσμοϊστορικό γεγονός, η Μάχη των Φιλίππων κάνει το όνομα της πόλης γνωστό σε όλη την υφήλιο. Έτσι, με το πέρασμα του χρόνου, η μικρή πόλη μεγάλωσε, ο πληθυσμός της διαφοροποιήθηκε με την εγκατάσταση του Ρωμαϊκού στοιχείου, η λατινική γλώσσα παραμερίζει την ελληνική, η οποία, όμως, ξαναπαίρνει τη θέση της κατά τον 3ο-4ο αιώνα μ.Χ. <span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Στη Ρωμαϊκή εποχή, και ιδιαίτερα στα χρόνια των Αντωνίνων, ανθίζουν οι τέχνες στους Φιλίππους. Κτίζονται μεγάλες δαπανηρές οικοδομές, το Forum, η εμπορική αγορά, η παλαίστρα, τα λουτρά και ένα μεγάλο υδραγωγείο που έφερνε νερό στην πόλη από την δυτική πλευρά της. Υψώθηκαν αγάλματα και μνημεία που αλλάζουν την υποδομή και την πολιτιστική όψη της πόλης. Οι θρησκευτικές δοξασίες του ντόπιου θρακικού πληθυσμού και των Ελλήνων αποίκων ανακατεύτηκαν με τις δοξασίες των Ρωμαίων και τα θρησκευτικά ρεύματα της Ανατολής και δημιουργήθηκε, έτσι, το Πάνθεον της αποικίας.

Ο Βρούτος και ο Κάσσιος, αφού δολοφόνησαν στη Ρώμη τον Ιούλιο Καίσαρα και έθεσαν τέρμα στο μοναρχικό και απολυταρχικό πολίτευμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, βρέθηκαν λόγω συγκυριών με ένα μέρος του στρατού, στους Φιλίππους. Την στρατιά αυτή με αρχηγούς τους Κάσσιο και Βρούτο, η Παγκόσμια ιστορία την ονόμασε "Δημοκρατικούς". Υπήρχε όμως και η αντίπαλη στρατιά, η στρατιά της Τριανδρίας, με αρχηγούς τους Αντώνιο και Οκταβιανό, που κατευθυνόταν στους Φιλίππους με σκοπό την εκδίκηση για τη δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα καθώς και την πάταξη του ένοπλου κινήματος των Δημοκρατικών. Έτσι οι δυο αντίπαλες στρατιές μπλέχθηκαν στους Φιλίππους σε μία εμφύλια, φονική μάχη. Έληξε με ήττα των Δημοκρατικών και είχε κοσμοϊστορικές συνέπειες. Το δημοκρατικό πολίτευμα καταργήθηκε και στη Πώμη αναδείχθηκε Αυτοκράτορας ο Οκταβιανός Αύγουστος. Η μάχη των Φιλίππων αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αλλά και για την πόλη των Φιλίππων. Σε λίγο χρονικό διάστημα μετά από αυτή την κοσμοϊστορική ένοπλη διένεξη, Ρωμαίοι άποικοι εγκαταστάθηκαν στην πόλη και με τη γλώσσα, τη διοίκηση, τους θεσμούς και τη θρησκεία τους της έδωσαν για 2-3 αιώνες τον χαρακτήρα Ρωμαϊκής πόλης. Θεωρείται απαραίτητο να αναφέρουμε πιο λεπτομερή στοιχεία για τη μάχη των Φιλίππων[| (Σχεδιαστική αποτύπωση της Μάχης των Φιλίππων)], ως προς τη σύνθεση και διεξαγωγή αυτής. Ο Βρούτος και ο Κάσσιος επιστρέφοντας από την Ασία με έναν στρατό 19 λεγεώνων - 80.000 πεζικό και 20.000 ιππείς - και με σημαντικές ενισχύσεις που πήραν από τους συμμάχους τους, διέσχισαν τη Θράκη και στρατοπέδευσαν 18 σταδίους (3.300 μέτρα) δυτικά των Φιλίππων. Ο Αντώνιος και ο Οκταβιανός προχωρώντας στην Εγνατία (αρχαίος δρόμος που ένωνε την Ρώμη με την Κων/πολη) προς την κατεύθυνση των Φιλίππων, ήρθαν και στρατοπέδευσαν 8 μόνο σταδίους (1.500 μέτρα) μπροστά από τις θέσεις των Δημοκρατικών. Οι δυνάμεις τους αποτελούνταν από 19 λεγεώνες - 80.000 πεζικό και 13.000 ιππείς. Η θέση τους ήταν πιο μειονεκτική από τη θέση των Δημοκρατικών και αυτό γιατί εκτός του ότι διέθεταν λιγότερους ιππείς, το στρατόπεδό τους βρισκόταν σε πεδιάδα και όχι σε υψώματα όπως των αντιπάλων τους. Τρεις βδομάδες μετά από την πρώτη συμπλοκή στις 23 Οκτωβρίου του 42 π.Χ έγινε η τελική, αποφασιστική, άγρια μάχη. Σώμα με σώμα πολέμησαν οι αντίπαλοι στρατιώτες. Στο τέλος η παράταξη του Βρούτου κάμφθηκε και οι στρατιώτες του ζήτησαν να σωθούν με φυγή στη θάλασσα και στα γύρω βουνά. Ο Βρούτος ακολουθούμενος από πολυάριθμους στρατιώτες και αφοσιωμένους φίλους αποχώρησε στα υψώματα σχεδιάζοντας να επιστρέψει στο πεδίο της μάχης τη νύχτα ή να προχωρήσει με κατεύθυνση τη θάλασσα. Σε λίγο όμως απελπισμένος από την πραγματικότητα και θεωρώντας μάταιο να συνεχίσει τον αγώνα, ζήτησε από το φίλο του Στράτωνα να τον σκοτώσει. Ο Αντώνιος κήδεψε με τιμές το νεκρό και έστειλε τη στάχτη από το λείψανο του στη μητέρα του στη Ρώμη. Έπειτα από τον θάνατό του, οι στρατιώτες του παραδόθηκαν στους αρχηγούς της Τριανδρίας.




 * __<span style="color: #0066cc; font-family: Cambria,serif; font-size: 16pt;">Χριστιανικοί χρόνοι __**

<span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Αυτή την εποχή, ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός για τους Φιλίππους, που άλλαξε τη φυσιογνωμία τους ήταν η έλευση του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος ίδρυσε εκεί την πρώτη χριστιανική εκκλησία σε ευρωπαϊκό έδαφος το 49/50 μ.Χ. Συν τω χρόνω, με την επίσημη αναγνώριση του Χριστιανισμού από τον Μέγα Κωνσταντίνο ως επίσημη θρησκεία του κράτους, οι Φίλιπποι είναι έδρα Μητροπολίτη που έχει στη δικαιοδοσία του 5-7 επιτροπές. Αυτή την εποχή κτίζονται οικοδομές στο κέντρο της πόλης, που αλλάζουν την όψη της. Με την ανασκαφή της βγήκαν στην επιφάνεια δύο μεγάλες Παλαιοχριστιανικές Βασιλικές με πλούσια διακόσμηση. Τα ευρήματα αυτής της εποχής μασ οδηγούν στο συμπέρασμα πως οι Φίλιπποι ήταν μια χριστιανική οργανωμένη κοινωνία με οικονομική άνεση.


 * __<span style="color: #0066cc; font-family: Cambria,serif; font-size: 16pt;">Βυζαντινοί χρόνοι __**

<span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Τον 4ο μ.Χ. αι., φτάνουν μπροστά στην πόλη των Φιλίππων βαρβαρικά φύλα, χωρίς, όμως, να καταφέρουν να την καταλάβουν. Ύστερα, το 473 μ.Χ. Οι Γότθοι πλησίασαν την περιοχή, πυρπόλησαν τα προάστιά της, αλλά ούτε αυτή τη φορά έπεσε η πόλη. Τους 7ο και 8ο μ.Χ. αι. ακολουθούν οι Σλαβικές επιδρομές. Αργότερα, στις αρχές του 9ου αι. γίνονται επιδρομές από τους Βούλγαρους, σε μια από τις οποίες, το 837 μ.Χ. οι Βούλγαροι κατέφθασαν στην εγκαίρως εκκενωμένη πόλη και την κατέλαβαν. Έπειτα, αφού αποσύρθηκαν οι Βούλγαροι, τα τείχη της πόλης ανοικοδομήθηκαν το 963-969 μ.Χ. <span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Ύστερα, στις θριαμβευτικές εκστρατίες τού Βασιλείου Β' του Βουλγαροκτόνου από το 1004 έως το 1018 μ.Χ., πέρασαν πολλές φορές Βυζαντινά στρατεύματα από τους Φιλίππους. Λίγο αργότερα, στην εποχή των Σταυροφοριών το 1907 μ.Χ., από τους Φιλίππους πέρασαν τα στρατεύματα της πρώτης Σταυροφορίας. <span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Στα μέσα του επόμενου αιώνα η πόλη των Φιλίππων σημειώνει ιδιαίτερα ζωηρή εμπορική κίνηση σε συνδυασμό με την καλλιέργεια αμπελιών και φυτειών κάθε είδους. <span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Πιο μετά, το 1246, ο Αυτοκράτορας της Νίκαιας, Ιωάννης Βατάτζης, εκστρατεύει κατά των Βουλγάρων και συγκαλεί το πολεμικό του συμβούλιο στους Φιλίππους. Ο ίδιος ξαναπερνά από την πόλη το 1252 μ.Χ. Και συγκροτεί ένα ανώτατο δικαστήριο με σκοπό τη δίκη του Μιχαήλ Παλαιολόγου. <span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Τον 14ο αιώνα, με τους εμφύλιους πολέμους των Ελλήνων βασιλέων και διεκδικητών του θρόνου, αναμείχθηκαν οι Τούρκοι, αλλά και οι Σέρβοι. Στους Φιλίππους στρατοπέδευσαν το 1327 μ.Χ. Τα στρατεύματα του Ανδρόνικου Β' και το 1342 μ.Χ. Τα στρατεύματα του Ιωάννη Κατακουζηνού. Η τελευταία αναφορά σε εκστρατεία των ιστορικών, που αφορά το όνομα των Φιλίππων, είναι 1355 μ.Χ., όπου εκστρατεύει ο Αυτοκράτορας Ματθαίος Κατακουζηνός κατά των Σερβών.


 * __<span style="color: #0066cc; font-family: Cambria,serif; font-size: 16pt;">Από την Τουρκοκρατία έως σήμερα __**

<span style="font-family: Cambria,serif; font-size: 14pt;"> Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, δίπλα στην πλέον έρημη πόλη των Φιλίππων, κατοικούνταν κυρίως από Τούρκους το χωριό Ραχτζά. Αλλά με την απελευθέρωση της Καβάλας το 1913 άρχισε η σταδιακή φυγή του τουρκικού στοιχείου από την περιοχή και επανήλθε η αρχαία ονομασία της περιοχής, Κρηνίδες. Πιο μετά, με τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922 οο Κρηνίδες ζωντάνεψαν πληθυσμιακά με την εγκατάσταση των Ποντίων προσφύγων της Μ. Ασίας.